TỪ VỰNG THÁNH KINH - VẦN G

GIAO ƯỚC

Theo nguyên ngữ Thánh Kinh, “berith”, "giao ước" có nghĩa là "sự ràng buộc". Vậy, giao ước là một sự thỏa thuận giữa hai bên, được thiết lập và đóng ấn bằng một lễ nghi công khai và long trọng. Trong giao ước, mỗi bên được hưởng một số quyền lợi đồng thời có bổn phận thi hành một số nghĩa vụ có tính cách hỗ tương. Giao ước bao gồm bốn yếu tố sau đây:

1. Các bên dự phần trong giao ước: Có thể là giữa các cá nhân với nhau, chẳng hạn, Áp-ra-ham lập giao ước với Vua A-vi-me-léc (St 21,27). Có thể là giữa các dân tộc với nhau như dân Ít-ra-en lập giao ước với dân Ghíp-ôn (Gs 9,3-16). Có thể là giữa Thiên Chúa với một cá nhân, chẳng hạn, Thiên Chúa lập giao ước với ông No-ê (St 6,18). Có thể là giữa Thiên Chúa với một dân tộc như dân Ít-ra-en (Xh 34,27). Và có thể là giữa Thiên Chúa với tất cả những ai muốn được cứu độ đó là Giao Ước Mới. Một giao ước hoàn mỹ nhờ phẩm tính tuyệt hảo của người làm trung gian đó là Chúa Giêsu và chính máu Chúa Giêsu đã đổ ra để cứu chuộc mọi người (Gr 31:31; Lc 22,20; Dt 9,11tt).

2. Các điều khoản trong giao ước: Trong mỗi giao ước đều có các điều kiện, tức là các bổn phận mà mỗi bên kết ước phải thi hành. Đối với loài người, trước hết phải phụng thờ và kính mến một mình Thiên Chúa (Xh 20,3tt; Đnl 5,7), sau đó phải tuân giữ tất các điều Chúa dạy (Xh 19,7tt).  Đối với Thiên Chúa, Ngài luôn yêu thương và chúc phúc dồi dào một trật bảo đảm được sống cho những ai vâng nghe, tuân giữ và thi hành Lời Ngài (Xh 23,20-33; 1Ga 2,5). Ngược lại ai chối bỏ Lời Chúa, họ tự chuốc lấy lời chúc dữ (Xh 23,20-33; Đnl 28; Lv 26).

3. Ký kết giao ước: Sách Xuất hành lưu lại hai nghi lễ ký kết khác nhau. Trong nghi lễ thứ nhất, Môsê, A-ha-ron và các kỳ mục Ít-ra-en dùng bữa ăn thánh trước sự hiện diện của Thiên Chúa (Xh 2,1.9tt). Nghi lễ thứ hai có tính phụng vụ trong các thánh điện: “Ông Mô-sê xuống thuật lại cho dân mọi lời của ĐỨC CHÚA và mọi điều luật. Toàn dân đồng thanh đáp: "Mọi lời ĐỨC CHÚA đã phán, chúng tôi sẽ thi hành." Ông Mô-sê chép lại mọi lời của ĐỨC CHÚA. Sáng hôm sau, ông dậy sớm, lập một bàn thờ dưới chân núi và dựng mười hai trụ đá cho mười hai chi tộc Ít-ra-en. Rồi ông sai các thanh niên trong dân Ít-ra-en dâng những lễ toàn thiêu, và ngả bò làm hy lễ kỳ an tế ĐỨC CHÚA. Ông Mô-sê lấy một nửa phần máu, đổ vào những cái chậu, còn nửa kia thì rảy lên bàn thờ. Ông lấy cuốn sách giao ước đọc cho dân nghe. Họ thưa: "Tất cả những gì ĐỨC CHÚA đã phán, chúng tôi sẽ thi hành và tuân theo." Bấy giờ, ông Mô-sê lấy máu rảy lên dân và nói: "Đây là máu giao ước ĐỨC CHÚA đã lập với anh em, dựa trên những lời này" (Xh 24,3-8).

4. Sự bảo đảm cho giao ước: Giao ước nào cũng phải có sự bảo đảm cho sự thi hành và hoàn thành. Đối với loài người thì có thể là một lễ vật như trường hợp Áp-ra-ham dâng chiên và bò cho Vua A-vi-me-léc (St 21,27); hoặc dựng một đống đá như Gia-cóp kết ước với La-ban (St 31,48); hoặc nhân danh Thiên Chúa như trong trường hợp Giô-na-than kết ước cùng Đa-vít (ISm 20,8)... Riêng Thiên Chúa, Ngài lấy chính danh Ngài để thề (St 22,16; Đnl 29,12; Dt 6,13), dùng máu của bò tơ để bảo đảm cho Giao Ước Cũ Ngài thiết lập với dân Ít-ra-en  (Xh  24,5-8) và cuối cùng Ngài dùng chính máu của Con Một là Chúa Giêsu Kitô để làm bảo đảm cho Giao Ước Mới (Gr 31,31; Lc 22,20).

GIAO ƯỚC MỚI là sự thỏa thuận thánh thiện do Thiên Chúa đưa ra nơi bản thân Đức Kitô, là sự hoàn tất Giao ước cũ mà Đức Chúa đã ký kết với dân Ít-ra-en, là giao ước vĩnh cửu sẽ hoàn thành viên mãn trên trời, là lời hứa của Thiên Chúa sẽ ban muôn vàn ân sủng mà Đức Kitô đã báo trước trong Bài giảng trên núi và bữa Tiệc ly, cho nhưng ai luôn trung thành tuân giữ và thi hành Lời Người. “Tất cả anh em hãy uống chén này, vì đây là máu Thầy, máu Giao Ước, đổ ra cho muôn người được tha tội”(Mt 26,28). “Do đó, Đức Giêsu đã trở nên Đấng bảo đảm cho một giao ước tốt đẹp hơn” (Dt 7,22).